Operatsiyadan keyin tezlashtirilgan tiklanish: ERAS nima va u qanday ishlaydi
ERAS protokollari butun dunyoda endoprotezlashga yondashuvni o'zgartirdi. Ular nimalardan iboratligi va nega bu bir vaqtning o'zida tibbiy va boshqaruv vazifasi ekanligi haqida.
ERAS nima
ERAS (Enhanced Recovery After Surgery) — operatsiyadan oldin, operatsiya paytida va undan keyin organizm uchun stressni kamaytiradigan va tezroq tiklanishga yordam beradigan kelishilgan choralar to'plami. Chanoq-son va tizza bo'g'imlarini endoprotezlash uchun xalqaro ERAS jamiyati konsensus tavsiyalarini e'lon qilgan [1].
Protokol nimalardan iborat
- operatsiyadan oldin bemorni tayyorlash va o'qitish — inson oldindan nimani kutishini biladi;
- kuchli dorilarga ehtiyojni kamaytirish uchun zamonaviy anesteziya va bir necha usulda og'riqsizlantirish;
- tromboz, ko'ngil aynishi va qon yo'qotishning oldini olish;
- erta faollashtirish — operatsiya kuni yoki ertasi kuni birinchi qadamlar;
- belgilangan kunlar soni emas, aniq chiqarish mezonlari.
Tizimli sharh endoprotezlashdan keyin erta faollashtirish statsionarda bo'lish muddatini qisqartirishini ko'rsatdi [2]. Turli mamlakatlarda bu muddat juda farq qiladi: masalan, Angliyada mediana taxminan uch kun [3].
Nega bu boshqaruv vazifasi ham
Protokol faqat jarroh, anesteziolog, hamshiralar va DJT instruktori bitta jamoa sifatida va bitta standart bo'yicha ishlaganda samara beradi. Shuning uchun ERAS — jarayonlarni tashkil etish hamdir: operatsiya xonalari jadvali, reabilitatsiyaning mavjudligi, bemor uchun tushunarli ko'rsatmalar.
Bizda bu qanday tashkil etilgan
Gavhar Clinic'da operatsiya xonalari, reanimatsiya, palatalar va DJT zali bir binoda joylashgan. Bemorni ertasi kuniyoq oyoqqa turg'izishga harakat qilinadi, chiqarish esa uning tayanch bilan qanchalik ishonchli yurishiga bog'liq. O'rtacha statsionarda bo'lish reanimatsiyadagi kuzatuv bilan birga taxminan besh kun davom etadi.
Manbalar
- Wainwright TW, Gill M, McDonald DA, et al. Consensus statement for perioperative care in total hip replacement and total knee replacement surgery: Enhanced Recovery After Surgery (ERAS) Society recommendations. Acta Orthopaedica, 2020;91(1):3–19. doi.org
- Guerra ML, Singh PJ, Taylor NF. Early mobilization of patients who have had a hip or knee joint replacement reduces length of stay in hospital: a systematic review. Clinical Rehabilitation, 2015;29(9):844–854. unisa.edu.au
- French JMR, et al. Length of stay after hip and knee replacement in England. BMC Medicine, 2025. doi.org
Material ilmiy nashrlar va klinik tavsiyalar asosida tayyorlangan. U shifokor maslahatining o'rnini bosmaydi.
